Grzyby nad morzem: czy rosną, jakie i gdzie ich szukać w okolicy Darłówka

przez Anna oksiak

Tak, nad morzem rosną grzyby, i to całkiem sporo. Wzdłuż polskiego wybrzeża ciągnie się pas sosnowych borów na dawnych wydmach, a sosna to drzewo, pod którym rośnie większość grzybów najchętniej zbieranych w Polsce. Podgrzybki, maślaki, kurki, rydze, a w dobrym roku także prawdziwki, znajdziesz kilkaset metrów od plaży. W tym tekście opisujemy, jakie gatunki spotkasz w nadmorskim lesie, kiedy jest na nie pora, gdzie zbierać nie wolno i czy warto przyjechać nad Bałtyk z koszykiem.

Dlaczego w nadmorskim lesie w ogóle są grzyby

Las przy plaży wygląda na ubogi: piasek, niskie sosny, mech i bażyna. Właśnie taki las lubią grzyby, które żyją w symbiozie z korzeniami sosny. Grzybnia oplata korzenie drzewa, dostarcza mu wody i składników mineralnych, a w zamian dostaje cukry. Im więcej sosen w okolicy, tym więcej grzybów, które z nimi współpracują, i dlatego nadmorskie bory potrafią zaskoczyć nawet osoby przyzwyczajone do lasów w głębi kraju.

Uboga, piaszczysta gleba ma jednak swoją cenę. Grzybów jest tu zwykle mniej niż w żyznych lasach mieszanych, a piasek szybko oddaje wodę, więc po suchym tygodniu las potrafi być zupełnie pusty. Za to po kilku dniach deszczu i ciepłych nocach wysyp bywa gwałtowny. Pomaga też samo morze, które jesienią długo oddaje zgromadzone latem ciepło, dzięki czemu pierwsze przymrozki przychodzą na wybrzeże zwykle później niż w głąb lądu.

Jakie grzyby rosną nad morzem

Lista poniżej to gatunki typowe dla nadmorskich borów sosnowych i ich obrzeży. Nie zastąpi atlasu ani grzyboznawcy, ale pokazuje, czego się spodziewać.

Podgrzybek brunatny

Najczęstszy grzyb nadmorskiego boru i podstawa większości koszyków. Ma brązowy, aksamitny kapelusz, żółtawe rurki, które po naciśnięciu sinieją, i rośnie zarówno w mchu, jak i w igliwiu. Lubi stare sosny, często pojawia się grupami. Jest smaczny i łatwy do rozpoznania, a sinienie miąższu jest u niego zupełnie normalne.

Maślak zwyczajny

Rośnie pod młodymi sosnami, na skrajach lasu, przy drogach i w nasadzeniach. Rozpoznasz go po śliskim, brązowym kapeluszu i pierścieniu na trzonie. Przed przyrządzeniem warto zdjąć skórkę z kapelusza, bo jest kleista i bywa ciężkostrawna. W dobrym sezonie maślaków bywa w młodnikach tyle, że koszyk napełnia się w kwadrans.

Borowik szlachetny

Prawdziwek trafia się w borach sosnowych rzadziej niż podgrzybek, ale się trafia, zwłaszcza w starszym drzewostanie z domieszką innych drzew. Sosnowa odmiana ma często ciemniejszy, czerwonobrązowy kapelusz. Miąższ borowika szlachetnego nie zmienia barwy po przekrojeniu, i to jest jedna z cech, po których odróżnia się go od innych grzybów rurkowych.

Kurka

Żółta, z listewkami zbiegającymi na trzon zamiast blaszek, rośnie w piaszczystych lasach sosnowych i mieszanych, często w mchu. Kurki pojawiają się wcześniej niż większość grzybów, bywają już w lipcu, więc to jedyny gatunek, na który można liczyć także w wakacje. Uwaga na lisówkę pomarańczową, która jest do kurki podobna, ale ma prawdziwe, cienkie blaszki i miękki miąższ.

Rydz

Pomarańczowy grzyb z koncentrycznymi kręgami na kapeluszu, rośnie w trawie pod młodymi sosnami. Po przełamaniu wydziela marchewkowe mleczko, które na powietrzu powoli zielenieje. Rydze mają wierne grono wielbicieli i na wybrzeżu nie są rzadkością, choć trzeba wiedzieć, gdzie ich szukać.

Kania i koźlarze

Na polanach, skrajach lasu i przy leśnych drogach rosną kanie, czyli wysokie grzyby z łuskowatym kapeluszem i ruchomym pierścieniem. To gatunek dla osób doświadczonych, bo młoda kania bywa mylona z muchomorem sromotnikowym. Tam, gdzie wśród sosen rosną brzozy, pojawiają się koźlarze, z szarobrązowym kapeluszem i trzonem pokrytym ciemnymi łuskami.

Grzyby, których nie zbieraj

Najgroźniejszy grzyb w polskich lasach to muchomor sromotnikowy. Rośnie głównie pod dębami i bukami, ale trafia się też w lasach mieszanych. Ma zielonkawy lub oliwkowy kapelusz, białe blaszki, pierścień i bulwę u podstawy trzonu, ukrytą często w ściółce. Pierwsze objawy zatrucia pojawiają się dopiero po kilku, a nawet kilkunastu godzinach, kiedy toksyny już niszczą wątrobę. Dlatego grzybów z blaszkami nie zbiera się na wyczucie, a każdy okaz wycina się lub wykręca w całości, razem z podstawą trzonu, żeby było widać, czy nie ma bulwy.

Osobna sprawa to gąska zielonka, przez lata uważana na Pomorzu za przysmak i zbierana właśnie w nadmorskich borach. Od początku lat dwutysięcznych opisywano po jej zjedzeniu ciężkie zatrucia z rozpadem mięśni, czyli rabdomiolizą, w tym przypadki śmiertelne. Polskie przepisy od 2023 roku mocno ograniczyły handel nią, a grzyboznawcy odradzają jej zbieranie. Nawet jeśli w Twojej rodzinie jadło się ją zawsze, lepiej zostawić ją w lesie.

Na wybrzeżu bardzo częsty jest też muchomor czerwony, łatwy do poznania po czerwonym kapeluszu z białymi kropkami. Jest trujący i nie ma po co go zrywać ani kopać, bo dla lasu jest tak samo pożyteczny jak podgrzybek. Część gatunków grzybów jest w Polsce pod ochroną, więc wszystkiego, czego nie znasz, po prostu nie ruszaj. Zanim pójdziesz do lasu, przejrzyj atlas grzybów trujących, w którym najgroźniejsze gatunki stoją obok swoich jadalnych sobowtórów, a na końcu jest opisane krok po kroku, co robić przy podejrzeniu zatrucia.

Kiedy na grzyby nad morzem

Główny sezon trwa od końca sierpnia do końca października, a w ciepłe jesienie przeciąga się na listopad. Kurki bywają już w lipcu, podgrzybki i maślaki wysypują zwykle we wrześniu i październiku. O tym, czy las jest pełny, czy pusty, decyduje pogoda z ostatnich dwóch tygodni: grzyby potrzebują kilku dni deszczu, a potem ciepła. Na piaszczystym wybrzeżu wysyp przychodzi szybko i szybko się kończy, więc po deszczowym tygodniu nie warto zwlekać.

Najlepsza pora dnia to rano. Grzyby są wtedy jędrne, a las jeszcze niewydeptany. Wrzesień i październik mają nad morzem jeszcze jedną zaletę: plaże są już puste, ceny noclegów niższe niż w lipcu, a spacer brzegiem morza można połączyć z porannym grzybobraniem w lesie kilkaset metrów dalej.

Gdzie na grzyby w okolicy Darłówka

Lasy sosnowe ciągną się wzdłuż wybrzeża po obu stronach Darłówka: na wschód, w stronę Dąbek, i na zachód, w stronę Wicia i Jarosławca. Tereny leśne należą tu w większości do Lasów Państwowych, gdzie zbieranie grzybów na własny użytek jest dozwolone bez żadnych pozwoleń. Wyjątkiem są miejsca oznaczone tablicami zakazu wstępu, na przykład młode uprawy leśne, ostoje zwierząt czy powierzchnie badawcze. Przed wyjazdem warto zajrzeć na mapę Banku Danych o Lasach albo do aplikacji Lasów Państwowych, gdzie zaznaczone są zakazy wstępu i miejsca, w których trwa wycinka.

Dwa rodzaje terenów są wyłączone z grzybobrania. W parkach narodowych, także w Słowińskim, zbierać grzybów nie wolno, chyba że dyrektor parku wyznaczył do tego konkretne miejsca. Zakaz obowiązuje też w rezerwatach przyrody, których kilka jest w okolicy Darłowa. Trzeba też uważać na same wydmy: nadmorski pas wydm chroni brzeg przed morzem i wolno po nim chodzić tylko wyznaczonymi przejściami, więc grzybów szuka się w lesie za wydmami, a nie na nich.

Zasady, które oszczędzą Ci kłopotów

Zbieraj tylko te grzyby, które znasz na sto procent. Jeśli masz cień wątpliwości, okaz zostaje w lesie albo idzie do oceny. W sezonie grzybowym stacje sanitarno-epidemiologiczne prowadzą punkty, w których grzyboznawca sprawdza zbiory. Najbliższa jest Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Sławnie, a dni i godziny przyjęć warto sprawdzić przed wizytą. Aplikacje do rozpoznawania grzybów ze zdjęcia są dobrą zabawą, ale nie są wyrocznią, i nie wolno na ich podstawie decydować, co ląduje na talerzu.

Grzyby zbiera się do przewiewnego koszyka, nigdy do foliowej torby, w której szybko się zaparzają i psują. Nie zbieraj starych, rozmiękłych ani robaczywych okazów, bo nawet grzyb jadalny potrafi wtedy zaszkodzić. Grzyby przyrządza się w dniu zbioru, a dzieci i kobiety w ciąży powinny jeść je ostrożnie i w małych ilościach. Jeśli po posiłku z grzybami pojawią się wymioty, biegunka albo bóle brzucha, dzwoń pod 112 albo jedź do szpitala, a resztki grzybów zabierz ze sobą, bo pomogą lekarzom ustalić, czym było zatrucie.

Pamiętaj też o kleszczach, które nad morzem są aktywne do późnej jesieni. Długie spodnie, wysokie buty i przegląd skóry po powrocie z lasu to rutyna, która zajmuje pięć minut. Dobrze mieć przy sobie naładowany telefon, bo w jednolitym sosnowym borze łatwo stracić orientację, a wszystkie drzewa wyglądają podobnie.

Czy warto jechać nad morze na grzyby

Jeśli grzybobranie ma być jedynym celem wyjazdu, są w Polsce miejsca bardziej pewne, jak Bory Tucholskie czy lasy na Kaszubach. Nadmorski bór na piaszczystej wydmie jest kapryśny: w dobry rok daje pełne koszyki, w suchy nie daje prawie nic. Prawdziwa siła grzybobrania nad morzem polega na czymś innym. To dodatek do jesiennego pobytu, który łączy w jednym dniu poranek w lesie, spacer pustą plażą, zbieranie bursztynu po sztormie i wieczór w ciepłym pokoju.

Taki wyjazd dobrze sprawdza się w rodzinie, gdzie dzieci uczą się rozpoznawać gatunki, a dorośli odpoczywają od ekranu. Sprawdza się też w grupach szkolnych, dla których jesienne wyjście do lasu z nauczycielem to gotowa lekcja przyrody, o ile grzyby się ogląda, fotografuje i opisuje, a nie zjada. Więcej pomysłów na jesienne dni znajdziesz w tekście o tym, co robić nad morzem poza sezonem, a nauczyciele mogą zajrzeć do opisu ścieżek edukacyjnych w Darłówku.

Jesienny pobyt w Baltic Resort

Baltic Resort w Darłówku Wschodnim działa także po sezonie, a od ośrodka do plaży jest około 200 metrów. To dobra baza na jesienny wyjazd, w którym poranek należy do lasu, południe do morza, a deszczowe popołudnie do pobliskiego Parku Wodnego Jan albo do zamku w Darłowie. Jeśli planujesz przyjazd we wrześniu lub październiku, zadzwoń do recepcji pod numer +48 94 314 25 24 albo napisz na recepcja@balticresort.eu, a podpowiemy, jaki pokój i termin będzie najlepszy.

Zobacz także